Dinler TarihiVeritabanı
Menü

Katalog › Makale

Makale

Yahudilik, Hıristiyanlık ve İslam’da Hızır ve İlyas Geleneği

Bibliyografik künye

Yıl
2018
Yayın yeri
Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi (SBARD)
Sayfa
ss. 59-80
Cilt
c. 16, sy. 31

Özet

Makalenin konusu Yahudilik, Hıristiyanlık ve İslam dinlerinde Hızır ve İlyas geleneğidir. Yahudilik, Hıristiyanlık ve İslamiyet semitik dinleri, yani Sami gelenek içerisinde doğmuş dinleri ifade ederler. Çalışma Yahudilik, Hıristiyanlık ve İslamiyet içerisinde Hızır ve İlyas geleneklerini incelemiştir. Çalışmanın temel amacı hem Hızır hem de İlyas geleneğini bu üç dinde kendi bütünlüğü ve bağımsızlığı içerisinde ortaya koymaktır. Çünkü bu üç din her ne kadar Sami geleneğe ait olsalar da kendilerine ait ayrı birer Hızır ve İlyas geleneği oluşturmuşlardır. Çalışmada Hızır ve kıssasının Yahudi ana metinlerinde geçmediği ve ancak Yahudilerin çok geç bir dönemde XI. Yüzyılda Hızır yerine İlya’yı yerleştirerek bir hikaye ürettiği görülmüştür. Hıristiyan geleneğindeyse Müslüman halk inançları arasındaki Hızır’la ilgili bazı uygulamalarda benzerlikler taşıyan ama kiliseden kiliseye değişen aziz kültlerinin bulunduğu anlaşılmıştır. Dolayısıyla kutsal metinlerden halk inançlarına değin bütün kaynaklarında sadece Müslümanlara ait bir Hızır geleneği olduğu tespit edilmiştir. İlyas bu üç dinin kutsal metinlerinde aynı şahsiyeti ifade eder, fakat bu dini gelenekler inanç ve uygulamalarıyla kendilerine has birer İlyas figürüne sahiplerdir. Müslümanların özellikle halk inançlarını şekillendirmiş bir inanç da Hızır ile İlyas’ın bir araya gelmeleridir. 6 Mayıs’ta Hıdırellez gününde ikisinin bir araya geldiğine inanılır. Hızır ve İlyas’ın ölümsüzlüğüne inanç Hıdırellez ve benzeri birçok inancın biçimlenmesinde önemli etken olmuştur. Ölümsüzlük figürü tüm semitik geleneklerde etkileyici ve belirleyici inanç olmuştur.