Katalog › Doktora Tezi
Mitraizm ve Mitraizm'in Erken Dönem Hıristiyanlığına Olası Etkileri
Bibliyografik künye
- Yıl
- 2021
- Üniversite / Enstitü
- İstanbul Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Yer
- İstanbul
- Üniversite (tasnif kaydı)
- İstanbul Ü.
- Enstitü
- Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Şehir
- İstanbul
- Araştırma yönü
- Tarih ve Coğrafî Yayılım
Tasnif ve konular
Birincil konu
Karşılaştırmalı ve İlişkisel Çalışmalar > Karşılaştırmalı ve İlişkisel Çalışmalar > Dinlerarası İlişkiler Tarihi > Senkretizm ve dinî etkileşim (KI-04-05)
İkincil konu
İran Dinleri > Diğer İran Dinleri ve Kültleri > İnanç ve Öğreti > Mitra kültü (İran ve Roma Mitraizmi) (MT-01-01)
İlgili gelenekler
Özet
Bu çalışma, Mitraizm'in tarihsel serüvenini ve erken dönem Hıristiyanlığı üzerindeki olası etkilerini deskriptif metotla karşılaştırmalı bir şekilde ele almaktadır. Kökeni Hintlerin ve İranlıların birbirlerinden ayrılmadan önceki dönemlerine kadar uzanan Mitra, sahip olduğu konumu ve önemi nedeniyle Hinduizm'in kutsal metinleri Vedalar'dan Zerdüştilikteki Avesta'ya kadar çok sayıda yazılı belgeye konu olmuştur. Mitra inancı, zamanla Mezopotamya ve Anadolu'ya ulaşmış ve oradan da askerler, tüccarlar ve köleler yoluyla Roma dünyasına yayılmıştır. Roma'da Hint ve İran kökenine göre oldukça farklı bir görüntü oluşturan Mitra'ya dayalı inanç; kendine özgü tapınakları, gizliliğe dayanan öğretileri, inisiyasyon ritüelleri ve boğa öldürme rölyefleri gibi ikonografik unsurlarıyla yaygın bir külte dönüşmüştür. Roma'da önemli inançlardan birisi haline gelen ve bazı imparatorlar tarafından da desteklenen Mitraizm, zaman içerisinde Hıristiyanlık ile rekabet edecek seviyeye ulaşmıştır. Ancak, 4. yüzyılın sonlarında Hıristiyanlığın Roma İmparatorluğu'nca resmi olarak tanınmasıyla ve değişen politik şartlar içerisinde zayıflayarak önemini kaybetmiştir. Bunların yanında Mitraizm ile Hıristiyanlık arasında Mitra ile İsa'nın yaşamları, ikonografik unsurlar, vaftiz ve son akşam yemeği gibi uygulamalar temelinde çok sayıda benzerliklerin olduğu görülmüştür. Bunun gibi benzerlikler, Mitraizm'e ait bazı uygulamaların Hıristiyanlığa nüfuzu iddialarını gündeme getirmiş ve tartışmalara neden olmuştur. Bu amaçla araştırmada söz konusu etki ve benzerlik iddialarına yönelik tartışmalara yer verilerek Mitraizm'in Hıristiyanlık üzerindeki olası etkileri belirlenmeye çalışılmıştır. Anahtar Kelime: Dinler tarihi = History of religions ; Hristiyanlık = Christianity ; Hz. İsa = Hz. İsa ; Kült = Cult ; Mithraeum = Mithraeum ; Mithraizm = Mithraism ; Ritüel = Ritual ; İkonografi = Iconograpy
Aynı konudaki diğer tezler
Dionysos Kültü ve Erken Dönem Hıristiyanlık İlişkisi Sorunu · 2025
Yeni Bir Dini Hareket ve Misyonerlik Yöntemi Olarak Hırislam (Chrislam) · 2025
Dinler Tarihinde Ölüm ve Dirilişin Tanrıları: Dionysos ve İsa-Mesih Karşılaştırması · 2024
Anadolu Hıristiyanlığında Pagan İzleri · 2023
Roma Paganizminin Temel Ritüelleri ve Hıristiyanlıktaki Görünümü · 2023
Doğu Dinlerinde 'Ötekileştirme' Anlayışı · 2023
Antik Mısır Dininin Yahudilikteki Yansımaları · 2022
Eskatolojik Beklentiler Açısından Şîa İle Ortadoğu Dinleri Arasındaki Etkileşim · 2021
Yunan mitolojisindeki antropomorfik tanrı anlayışının Hıristiyanlıktaki izleri · 2019
Yahudilikte Mesih İnancı; Hıristiyan ve İslâm Kültürüne Etkisi · 2018