Dinler TarihiVeritabanı
Menü

Katalog › Yüksek Lisans Tezi

Yüksek Lisans Tezi

Babillerin Dini Tarihi

Bibliyografik künye

Yıl
2024
Üniversite / Enstitü
Kilis 7 Aralık Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü
Yer
Kilis
Dil
tr
Sayfa
103
Üniversite (tasnif kaydı)
Kilis 7 Aralık Ü.
Enstitü
Sosyal Bilimler Enstitüsü
Şehir
Kilis
Araştırma yönü
Genel / çok yönlü

Tasnif ve konular

Birincil konu
Antik Dinler > Antik Dinler > Mezopotamya Dinleri > Babil ve Asur dini (AN-01-02)

Özet

Babiller Mezopotamya'da varlık göstermiş olan bir uygarlıktır. Büyü, kehanet, tıp uygulamaları, tedavi yöntemleri, toplumsal ve kişisel hukuk kuralları, halk inanışları, tanrılara bakış açıları, mimari tarzları ve sanatı alanlarında Sümer ve Asurlardan etkilendiler. Bu etkilenmeden dolayı Babilleri incelerken Sümer ve Asurları bir kenara bırakmak doğru olmaz. Mezopotamya, Fırat ve Dicle nehirlerinin beslediği bölge olmasından dolayı tarımsal hayatı desteklemiş ve yerleşik hayata geçişi hızlandırdı. Bunun yanında bir çok uygarlığa ev sahipliği yaptı. Bu uygarlıklar Mezopotamya'yı farklı isimlerle andı. Mısırlılar Naharina derken İslami dönemde Cezire olarak anıldı. Genel anlamda ise Mezopotamya terimini ifade etmek için Toroslardan Basra Körfezi'ne kadar uzanan iki ırmak arasında kalan coğrafi bölge olarak ifade edilir. Siyasi, coğrafi ve fiziki özelliklerine göre bölgelere ayrıldığını söyleyebiliriz. Mezopotamya'da ki uygarlıklar sırasıyla Sümer, Akad, Babil ve Asurlar olarak sıralanır. Bunlara ek olarak Amurru, Elam, Kas, Mitanni ve Aramiler bu bölgeye göç etmiştir. Tufan hadisesi Mezopotamya bölgesinde gerçekleşen hadiselerdendir. Tufan hadisesi Mezopotamya'da var olan tüm uygarlıklar için önemli bir yere sahiptir. Dini inançları ise Tanrının her şeye sahip olması temellidir. Bunun yanında Tanrılar panteonuna da sahiptirler. Toplumsal açıdan baktığımızda iş bölümünün olduğunu köle, köylü, inşaat ustası, zanaatkarlar, ticaret ve tarımla uğraşan toplumsal grupların varlığından söz edebiliriz. Babillerden önce var olan ve bilinen ilk uygarlık olmasıyla tanınan Sümerler de Ziggurat, site devleti olma, tarım ve ekonomisinin güçlü olması özellikleriyle tanınır. Kent devleti tapınak etrafında toplanmıştır. Tapınaklarına ise Ziggurat denilmektedir. Zigguratların yapım amacı ise gök ile yer arasındaki bağı kurmak içindir. Akadlar ile ilgili ise Sümerlerden oldukça etkilendiklerini fakat onlardan askeri teşkilatlanma ve merkezileşme hususunda daha iyi olduklarını söyleyebiliriz. Kökenleri hakkında net bilgi bulunmamakla beraber dine bakışa açılarının temelini, Tanrı adına tüm dünyayı yönetme, algılarından dolayı imparatorluk kurma istekleri baskındır. Mitolojide bahsi geçen sepet içinde nehre bırakılan çocuk hikayesi Akad Kralı Sargon'a aittir. Din anlayışlarında ise yeryüzünde ki her şeyin gökte de var olduğuna inanma yer alır. Sami kökenli olan Asurlar ise ilk kütüphaneye sahip olan uygarlıktır. Karum denen ticaret merkezleri, Anadolu ile ilişkileri, site devletler göze çarpmaktadır. Diğer uygarlıklarda olduğu gibi kurban sunuları, Tanrılar panteonu ve ayin gerçekleştirmeleri benzerlik gösterir. Bunlara ek olarak yöneticilerini Tanrılarının gücünün hükümdara yansıması olarak görmüşlerdir. Babiller tarihte ilk defa M.Ö. 3800 yıllarında varlığını gösterir. Bu dönemde küçük bir köy olan Babil M.Ö.2300-2400 yıllarında uygarlık olarak tarih sahnesinde yerini alır. Babil kelime kökeni olarak Tanrının kapısı, yaşam ormanı, kapı-Tanrı-mekân ve mükemmel ev gibi anlamlara gelir. Tarihçiler Babil için dünyanın kalbi ifadesini kullanmışlardır. Babiller Üçüncü Ur Hanedanı döneminde kent haline gelir. Sümer ve Akadlardan oldukça etkilendiler. Kendilerinden sonra Suriye, Filistin, Finike, Hititler ve Hurrileri etkilediler. Eski Babil, Orta Babil ve Yeni Babil dönemi olarak dönemler halinde incelenir. Eski Babil dönemi ile ilgili olarak kralları ile ilgili net bilgi yoktur. Mezopotamya'ya gelmeleri M.Ö.2000'li yıllarda Arabistan üzerinden olduğu düşünülmektedir. İlk krallarının bilinmemesine rağmen Hammurabi yönetimi tek elde toplayarak siyasi gücünü pekiştirmiştir. Bu dönem M.Ö.1900'lere denk gelmektedir. Hammurabi'nin yaptığı yeniliklerden ilk akla gelen kanunlarıdır fakat bunlara ek olarak iş bölümü yapması kendine bağlı şehirlere valiler ataması yaptığı yeniliklerdendir. Aynı zamanda orduyu kurmuş olması da dışardan gelebilecek tehditleri en aza indirmiştir. Orta Babil dönemine baktığımızda artık merkezi otoritenin korunamadığını dağ kavimlerinin Babil'e baş kaldırdığını söylemek yerinde olacaktır. Kassitlerin saldırıları bu dönemde Hammurabi'yi zorlar. Bu baş kaldırıdan sonra Babil eski gücüne kavuşamamıştır. Bu siyasi boşlukta Kassitler Babil'i işgal ederek Babil'in sahibi oldu. Babil'in yıkılışı tam anlamıyla Hitit kralı I.Murşili'nin Babil'i Fırat kenarına kadar sürgün etmesiyle son bulur. Bu siyasi boşluk yine Kassitlerin işine yaramış merkezi otoriteleri daha da güçlenmiştir. Yeni Babil(Kalde) dönemine baktığımızda bu dönemde az da olsa Babil tekrar güç kazanır. Sami kabilelerin göçü ile M.Ö.1000'de Mezopotamya'ya yeniden göç ettiler. Kurucuları Nabupolassardır. Bu dönem de dikkat çeken olaylardan biri II.Nabukadnezzar'ın Mısır bölgesine kadar işgalde bulunarak Yahudileri Babil'e sürgün etmesidir. Bu dönemde ünlü Asma Bahçeler yapılır. Buna ek olarak Babil'i ünlü yapan Surlarda vardır. Eski Ahit pasajlarında Babil'in İbranilerle temasta bulundukları geçmektedir. Babil'in tamamen tarih sahnesinden silinmesi Pers Kralı Kyros'un Babil'i işgal ederek topraklarına katmasından sonra gerçekleşmiştir. Babillerin din algılarında, hükümdarın Tanrıyı rahat ettirmesi yer alır. Hükümdar Tanrıyı rahat ettirmek için hükümdar olur. Eğer imparatorluğun, hükümdarın veya bireysel anlamda kişilerin başına bir iş gelirse bunun sebebi Tanrı'nın rahat ettirilmemiş olmasıdır. Din, Babillerin hayatlarının her noktasında var olmuştur. Dinin veya Tanrının nerdeyse her noktada olduğunu söylemek mümkündür. En önemli Tanrıları Marduk'tur. Marduk Babil için Koruyucu Tanrı'dır. Hammurabi ise yeryüzündeki vekili konumundadır. Marduk'tan detaylı olarak yedi tabletten oluşan Enuma Eliş'te bahsedilir. Enuma Eliş Gökyüzünde İken anlamına gelmektedir. Bu şiir Sümerlerin Yaradılış Destanı ile benzerlik gösterir. Konu olarak baktığımızda evrenin yaradılışı, kozmik savaşlar, insanların tanrıların hizmetçisi olduğu ve Marduk'un gücünden detaylıca bahsedilir. Bu şiir Babillerin Yeni Yıl Törenlerinde ve Kutsal Evlilik Törenlerinde baş rahip tarafından okunur. Babiller için ilk yaradılış tanrı kanıyla olmuştur. Bu yüzden insan aynı zamanda tanrısal özede sahiptir. İnsanların görevi tanrı için çalışarak onları rahat ettirmektir. Babillerin Tanrı tasavvurları seven, koruyan, kızan ve cezalandırma fiillerine sahip olan güç şeklindedir. Bu inanca ek olarak Tanrıya karşı saygı, sevgi, korku, teslimiyet duygusu mevcuttur. Tüm Mezopotamya'da olduğu gibi Babillerde de Tanrılar panteonu mevcuttur. İştar, Ea, Marduk, önemli tanrı ve tanrıçalardandır. Tanrılarının dişil ve eril özellikleri vardır. Tanrıları için heykel yapan Babiller bu heykelleri tanrıları hatırlatıcı hükmünde kullandılar. İnançlarının ana teması tanrıya tazim göstermek onun için hizmet etmektir. Kralı tanrının yeryüzünde ki hüküm sürücüsü olarak gördükleri için tapınakların kontrolü hükümdarlarda olurdu. Bu konunun en önemli örneği Hammurabi'dir. Hammurabi Tanrı Marduk için Babil'in Efendisi unvanını kullanarak devletin tanrısı olarak pekiştirdi. Tüm tanrıların gücü Marduk'ta toplandığı için Babil din merkezi haline gelir. Rahiplik makamının da Nippur'dan Babil'e geçmesiyle kent kutsal başkent sıfatını alır. Marduk için Esagila tapınağı yapılmıştır. Tapınak "Sonsuz gökyüzünün simgesi" anlamına gelmektedir. Bu tanrılara ek olarak Gök Tanrısı Anu, Işık ve Toprak Tanrısı Enlil, Derin Yeraltı Sularının Tanrısı Ea, Ay Tanrısı Sin, Zaman Tanrısı Ad ve Güneş Tanrısı Samas diğer tanrılarıdır. Babiller için günah, mükafat ve ceza din algıları ile şekillenir. Bu noktada tabii olarak ilk akla gelen Hammurabi Kanunlarıdır. Hammurabi Babil'e 43 yıl hükümdarlık yaptı. Vefatından 150 yıl sonra da kanunları kullanılmaya devam etmiştir. Kanunun yalnızca yazıcısı değil aynı zamanda davalara bakarak cezayı veren konumundadır. Kanun 282 madde ve üç bölümden oluşur. Kanunun başlangıç ve sonuç kısmında kamu hukukundan bahsedilirken orta kısımda ceza, yargı ve özel hukuktan bahsedilir. Mülkiyet hakkı, kölelik, aile hukuku, boşanma, zina, iş hukuku, ticaret hukukunu görmek mümkündür. Kanun Babil diliyle yazılmıştır. Babil toplumunda toplumsal sınıflanma olduğunu Kanuna bakarak görmek mümkündür. Kanunda üç sınıf insandan bahsedilmektedir. Özgür insanlar olan Awilu, halk, köylü veya yoksul olarak ifade edilen Mushkenu ve son olarak köle sınıf Wardular vardır. Bu gruplara ek olarak cezalarda rahibeler için koyulan kanunlar da detaylıca anlatılır. Babiller için ölümden sonraki hayat mevcuttur. Ölümsüzlüğün olduğuna inanmayan Babiller ölüleri için detaylı ritüeller yapardı. Bu ritüellerin amacı ölünün ölüler diyarında rahat etmesi içindir. Kişi öldüğünde bedeninden nefes çıkar buna İm/Rüzgâr denirdi. Cennet ve cehennem inancı olmadığı için vefat eden herkes kur olarak ifade edilen ve yeryüzünün altında bulunan yere giderdi. Cenaze törenlerinin önem arz etmesinin nedeni ölüler diyarında ruhun rahat ederek dirileri rahatsız etmesini engellemektir. Eğer tören tam anlamıyla yerine getirilmez ise ölü kişi diriler arasında gezer ve onları rahatsız ederdi. Ölen kişi toprağa konmadan önce yıkanır, yağlanır, kumaş veya hasırla sarılarak tabuta konur. Mezarına öte dünyada ki tanrılara sunması için sunaklar ve hediyeler bırakılır. Ölen kişi gömüldükten sonra kilden yapılmış boru ile toprağa sıvı dökme ayini yapılırdı. Ölen kişi yeraltına dünyasına geçer ve yedi kapıdan geçerek oraya varırdı. Babillerin bu törenle ilgili görevlileri vardır. Örneğin mezar kazıcılarına A-bi-a-gal, ritüeli yapan din görevlisine ise Sitadinanna olarak ifade edilmektedir. Bunlara ek olarak Babillerin ölülerini yaktıklarına da rastlanmıştır. Babillerin din görevliler vardır. Rahip ve rahibeler olarak ikiye ayrılmaktadır. Rahiplik sistemi babadan oğula geçmektedir. Ekonomik olarak tapınakta sunulan sunaktan faydalanırlar. Hammurabi Kanunlarıyla hakları koruma altındadır. Özgür vatandaş sınıfında olan rahipler tapınak görevlisi olarak da ifade edilir. Rahiplerin unutulmaya yüz tutmuş Sümer dilini çözmelerinden sonra halka şifreli dil bildiklerini ifade ettiler. Bu durum onların ayrıcalıklı olarak algılanmasına fayda sağladı. Eğitim dilleri Babil ve Akadcadır. Bu durumlara ek olarak astronomi ve astrolojiyle de ilgilendiler. Bu durumu kehanet söylemlerinde kullandılar. Kendilerine has giyim tarzları olduğu için onların rahip olduğu anlaşılırdı. Tapınaktaki görevleri ise Yeni Yıl Törenlerinde ve Kutsal Evlilik Törenlerinde belirli görevleri yerine getirmek ve Enuma Eliş okumaktır. Bunlara ek olarak günah çıkarma, adakları yerine getirme, kişinin tövbesinde yanında bulunma ve duaları gelen kişiye tekrar ettirmektir. Rahibeler ise Hammurabi Kanunları ile hakları korunmuştur. Sal. zikrum, entum, şugitum, qadiştum, kulmaşitum ve naditum olarak sınıflara ayrılırlar. Her sınıfın ayrı görevleri mevcuttur. Bu şekilde sınıfsal unvan almaları onların hukuksal olarak da ayrı hakları ve cezaları mevcuttur. Tapınak ve devlete bağlıdırlar. Bazıları çocuk sahibi olabilip evlenirken bazıları evlenemez çocuk yapamaz. Baş rahip görevi olan rahibe sınıfı fa mevcuttur. Kutsal Evlilik Törenlerinde görev alırlardı. Bu ek olarak doğum yapan annelerin yanında bulunur dadılık yaparlardı. Babillerin tapınakları göksel ayinlerin yapıldığı gökyüzü sembolü Zigguratlardır. Zigguratlar yeryüzünün göbeği, göğe yolculuk, göğün direği, göklerin yolu anlamına gelmektedir. Tapınak yapımında kerpiç kullanılmıştır. Bu tapınak Babil Kulesi olarak ifade edilir. 7 kattan oluşan kule göklere erişecek kadar yüksek olarak ifade edilmektedir. Şehit bu tapınağın diğer adıyla kulenin etrafında şekillenir. Yanında küçük tapınaklar ve eğitim kurumları vardır. Şehirde tapınağın etrafında kurulurdur. Tapınaklar devlete bağlıdır. Giderleri halk ve krallık tarafından karşılanırdı. Tapınakta ibadet, din eğitimi, adaklar ve sunaklar, kurban ibadetleri yerine getirilirdi. Aynı zamanda devlet gelirleri de tapınakta kayıt altına alınırdı. Babiller için tüm törenler büyük önem arz etmektedir. Örneğin cenaze törenleri için görevlileri vardır. Bunlar mezar kazıcıları, ritüeli yerine getiren din görevlisi ve ağıt yakması için görevli kişiler mevcuttur. Cenaze törenleri ölen kişinin ölüler diyarında rahat etmesi için yapılırdır. Bu törenin amacı ölülerin dirileri rahatsız etmemesi içindir. Yeni Yıl Töreni ise bahar dönemine denk gelen zamanda yapılan bizlerdeki Nevruza benzeyen bayramlardır. Bu bayram 12 gün sürmektedir. Akuti olarak ifade edilir. Bu süre boyunca dünyalık hiçbir işle meşgul olunmaz Tanrılar ve onların dünyası ile ilgilenilirdi. Törenin amacı baharın gelişi ve insanların yaradılış serüvenini hatırlayarak anmaktır. Tören sonunda tanrılar ve ataların adına kurban kesilirdi. Sonrasında kralın da katıldığı yemek yenirdi. Yemeğe katılanların hükümdardan memnun oldukları beğendikleri anlamını taşırdı. Bu da Tanrının hükümdardan memnun kalması için önemlidir. Bu tören bazı dönemlerde kutlanmamıştır. Örneğin hükümdarın seferde olduğu veya başkentte bulunmadı dönemler bu konuya örnektir. Yeni Yıl Töreninin 12.gününde Kutsal Evlilik töreni yapılırdı. Bu törende rahibe ve Kral beraber olurdu. Bu durum Tanrı Tammuz ile Tanrıça İştar'ın beraberliğini temsil etmektedir. Babiller için büyü ve kehanet hastalık habercisi de olabilir bir hastalığın şifası içinde kullanılabilirdi. Büyük afetler, doğaüstü olay olarak kabul edilirdi. Veya bir kişinin başına kötü bir geldiğinde bunun işlediği günahtan olduğu düşünülürdü. Demon denen kötücül ruhlar kişilere hastalık bulaştırabilirdi. Kişiler hasta ise kimya ve simya arasında teknikler kullanılarak tedavi edilirdi. Özel taşlar, okunması gereken dualar, büyülü sözler, tılsımlar ve efsunlar mevcuttur. Büyü yapılırken muhakkak Marduk'tan bahsedilir, övülür ve yardım istenirdi. Büyü de Surpu denen yakma işlemi de uygulanır. Rüyaların yorumlanması kâhinler için önemlidir. Devletin geleceği veya alınan kararların hayırlı olup olmadığı bu kehanetler sonucu karara bağlanırdı. Havanın durumu, doğal afetler, yıldızların konumu, gezegenlerin konumu, ay tutulmaları ve karaciğer görünüş kehaneti önemli kehanetlerindendir. Babiller astronomik gözlem yapar ve rapor tutardı. Bu raporlar krala sunulurdu. Bu raporlar sonucunda kararlar alınırdı. Her şeyin göksel ifadesi vardır tanımından hareketle gezegenler incelendi. Takvimin oluşturulması ve sayı sistemi Babiller dönemindedir. Her bir gezegenin tanrısı veya tanrıçası mevcuttur. Bu gezegenleri belirli tanrı veya tanrıça yönetir. Gözlem yapmanın mümkün olmadığı günlerde geçmiş dönemin raporlarına bakılırdı. Astronominin yanında metalurji de önemli bir yer edinmiştir. Örneğin lacivert taşı Babiller için önem arz etmektedir. Bu taş Ay Tanrısı Sin'i temsil etmektedir. Ay gezegeni de erdemliliği temsil etmektedir.

Aynı konudaki diğer tezler

Eski Babil Dini · 2025