Katalog › Yüksek Lisans Tezi
Budizm'deki Bodhisattva Öğretisi ve Türk-İslam Kültüründeki Veli/Evliya Anlayışının Karşılaştırılması
Bibliyografik künye
- Yıl
- 2025
- Üniversite / Enstitü
- Dokuz Eylül Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Yer
- İzmir
- Dil
- tr
- Üniversite (tasnif kaydı)
- Dokuz Eylül Ü.
- Enstitü
- Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Şehir
- İzmir
- Araştırma yönü
- İnanç ve Öğreti
Tasnif ve konular
Birincil konu
Karşılaştırmalı ve İlişkisel Çalışmalar > Karşılaştırmalı ve İlişkisel Çalışmalar > Tematik Karşılaştırma > Vahiy, peygamberlik ve kutsal kişi > Peygamberlik, din kurucuları ve kutsal kişiler (KI-01-02-b)
İlgili gelenekler
Özet
Bu çalışma insanlık tarihindeki dini geleneklerin ortak hakikat arayışı ve kurtuluş idealleri etrafında nasıl benzeştiğini ortaya koymakta, Mahayana Budizmindeki Bodhisattva ideali ile Türk-İslam kültüründeki Veli anlayışını tarihsel, işlevsel ve teolojik bağlamlarda karşılaştırmalı olarak incelemektedir. Farklı coğrafyalarda ve kültürel ortamlarda ortaya çıkmış olmalarına rağmen Bodhisattva ve Veli'nin kurtuluşu sağlama, manevi rehberlik etme ve düzen tesis etme gibi gerek bireysel maneviyat gerekse toplumsal düzen açısından benzer işlevler üstlendikleri görülmektedir. Bodhisattva kendi kurtuluşunu erteleyerek tüm canlıların nirvāṇaya ulaşmasını hedefleyen diğergam bir ideal olarak öne çıkarken Veli etrafındakileri Allah'a ulaştıran, toplumun ahlaki ve manevi yapısını koruyan bir rehber olarak tanımlanmaktadır. Orta Asya'nın Dinler Tarihi açısından bir geçiş ve etkileşim havzası oluşu Budist Bodhisattva anlayışı ile yerli kam-şaman gelenekleri arasında yapısal yakınlıklar kurulmasına zemin hazırlamış bu birikim daha sonra İslam'ın bölgeye yayılmasıyla birlikte Türk-İslam Velilik anlayışı içerisinde yeniden şekillenmiştir. Özellikle Hoca Ahmet Yesevî gibi isimler bu etkileşimin temsilcileri olmuş keramet, rehberlik ve toplumsal önderlik işlevleriyle Bodhisattva modeline benzer özellikler göstermiştir. Bu bağlamda bu çalışma Bodhisattva ve Veli kültlerinin sadece bireysel kurtuluş değil toplumsal dönüşümün de anahtarı olduğunu; ahlaki olgunlaşma, rehberlik, şefkat ve adalet gibi kavramlar etrafında her iki gelenekte de manevi liderliğin benzer bir yapı arz ettiğini ortaya koymuştur. Aynı zamanda Bodhisattva'nın "upāya" ilkesi ile Veli'nin seyr-ü sülûk süreci arasında öğreticilik ve manevi ilerleme açılarından güçlü paralellikler bulunduğu gösterilmiştir. Benzer şekilde Bodhisattva için hiçlikte özgürleşme Veli için Allah'a vuslat Nihai kurtuluş telakkilerini ortaya koymaktadır. Nihai kurtuluş amaçlarındaki farklılıklara rağmen her iki şahsiyet de manevi rehberliği evrensel bir ahlaki idealle birleştirmekte ve kendi toplumlarında karizmatik otoritenin ve sosyal sorumluluğun taşıyıcısı olmaktadır. Bu çalışmanın bir diğer hedefi ise Orta Asya'da Budist ve İslami geleneklerin karşılıklı etkileşimini göstermek ve kutsal kişi kavramının yerel inanç sistemleriyle evrensel dini öğretiler arasında nasıl bir bağ kurduğunu ortaya koymaktır. Bu yönüyle Dinler Tarihi açısından kutsal şahsiyetlerin işlevsel ve sembolik anlamlarını tarihsel ve karşılaştırmalı bir yaklaşımla değerlendirerek katkılar sunmayı hedeflemektedir. Anahtar Kelimeler: Bodhisattva, Veli, Karşılaştırma, Maneviyat, Kültür
Aynı konudaki diğer tezler
Yahudilik ve Hristiyanlıkta Peygamberlik Anlayışı · 2023
Bir Din Kurucusu Olarak Buda Ve Hz. Musa'nın Hayatlarının Fenomenolojik Açıdan Mukayesesi · 2022
Yahudilik'te ve İslâmiyet'te Peygamberlik Anlayışının Karşılaştırılması · 2014
Hıristiyan ve İslâmî Kaynaklardan Hareketle Yeni Bir İslâmî Kristoloji İnşası · 2013
Yaşayan dinlerin peygamber veya kurucularının ortak özellikleri · 2000
İlahi Dinlerin Kutsal Kitaplarında Peygamberlik Anlayışı · 1991