Katalog › Yüksek Lisans Tezi
Türk ve Çin Mitolojisinde Yılan İmgesi
Bibliyografik künye
- Yıl
- 2025
- Üniversite / Enstitü
- Ondokuz Mayıs Ü. Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Yer
- Samsun
- Üniversite (tasnif kaydı)
- Ondokuz Mayıs Ü.
- Enstitü
- Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Şehir
- Samsun
- Araştırma yönü
- Genel / çok yönlü
Tasnif ve konular
Birincil konu
Genel ve Kuramsal Çalışmalar > Dinler Tarihi’nin Kuramı, Yöntemi ve Tarihi > Mit, Sembol ve Kutsal > Sembol ve ikonografi (genel) (GK-04-02)
İkincil konu
Türk Dinî Tarihi > Türk Dinî Tarihi ve Halk İnançları > Eski Türk Dini > Mitoloji ve destanlar (TD-01-07)
İlgili gelenekler
Özet
Bu çalışma, yılan figürünü Türk ve Çin mitolojileri bağlamında bir imge olarak karşılaştırmalı biçimde ele alarak, yansıttığı sembolik anlam katmanlarını ortaya koymayı amaçlamıştır. İmge kavramı, dinler tarihinde ne yalnızca bir nesne ne de salt zihinsel bir eylem olarak nitelendirilir; aksine, kutsalın/gerçeğin dünyada tezahür etme biçimi olarak değerlendirilir. Kutsalın çelişkili biçimde tezahür etmesi, onu temsil eden imgenin de çok katmanlı ve karşıt anlamları bir arada taşıyan bir yapıya sahip olmasına yol açmıştır. Tezde yılan imgesi, bu kavramsal çerçeve doğrultusunda ele alınmış ve zıtlıkları bünyesinde barındıran fiziksel yapısı aracılığıyla kutsal olanla kurduğu simgesel ilişki analiz edilmiştir. Bu bağlamda, yılanın mekânsal, zamansal ve cinsel düzlemlerde sergilediği aşkınlık, tezde tematik başlıklar altında ayrı ayrı incelenmiştir. Yılanın cinsiyeti aşan özelliği bağlamında; Türk ve Çin mitolojilerinde yer alan Şahmaran, Nüwa ve Fuxi gibi yarı insan, yarı yılan biçimli tanrısal varlıklar karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. Her ne kadar bu figürler kadın ya da erkek yüzlü olarak tasvir edilse de, özlerinde çift cinsiyetli bir yapıyı temsil ettikleri ve tanrısallıklarını da bu özellikten aldıkları tespit edilmiştir. Yılan, mekânsal sınırları aşan niteliğini çoğunlukla erginlenme ve geçiş evrelerinde sergilemektedir. Bu bağlamda yılan imgesi, insanı yeniden doğurarak ona bilgelik, kahramanlık ve şifacılık gibi olağanüstü yetenekler atfeden yaratıcı bir güce sahip tanrısal bir figür olarak ortaya konulmuştur. Zamanın sınırlarını aşan yeteneği bağlamında ise, yılan yaratılışın yıllık olarak yeniden gerçekleşmesini ve zamanın sürekli döngüsel doğuşunu simgelemektedir. Yılanın dönemsel olarak derisini yenileme yeteneği, belli bir zamanın sonunda kozmosun sona ermesiyle kaosun ortaya çıkması ve ardından kaostan yeniden bir kozmosun doğması şeklindeki döngüsel süreçle analoji içinde değerlendirilmiştir. Netice itibarıyla, Türk mitolojisinde yılan imgesinin olumlu bir anlamda kullanıldığı görülmektedir. Yaşam ve ölüm; bilgelik ve hikmet; kahramanlık ve yücelik; öte dünya yaşamı ve sonsuz hayat gibi temaların yılan üzerinden tanımlandığı ve sembolleştirildiği ortaya çıkmaktadır. Bu bağlamda, Çin mitolojisinde olduğu gibi Türk mitolojisindeki yılan figürü de kutsal olanın sembolik bir tezahürü olarak değerlendirilebilir. Anahtar Kelime: Kutsal hayvanlar = Sacred animals
Aynı konudaki diğer tezler
Asya Dinlerinde Kuşlar · 2026
Carl Gustav Jung'un Sembol Anlayışı ve Sembollere Yaklaşımı · 2025
Ön Asya Dinlerinde Bereket Sembolleri · 2025
Hilal Sembolü ve İslam · 2023
Sembol-Nesne İlişkisi Bağlamında Yahudilik ve Hıristiyanlıktaki Kutsal Nesneler · 2022
Semitik Din ve Kültürlerde Mum ve Işık · 2022
René Guénon'da dinî sembolizm düşüncesi · 2019
Yahudilik'te Hamsa İslam'da Fatıma'nın Eli · 2019