Dinler TarihiVeritabanı
Menü

Katalog › Yüksek Lisans Tezi

Yüksek Lisans Tezi

Nizâmülmülk'ün Siyâsetnâmesinde Mazdek ve Mazdekî Hareketler

Bibliyografik künye

Yıl
2026
Üniversite / Enstitü
Dicle Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü
Yer
Diyarbakır
Üniversite (tasnif kaydı)
Dicle Ü.
Enstitü
Sosyal Bilimler Enstitüsü
Şehir
Diyarbakır
Araştırma yönü
İnanç ve Öğreti

Tasnif ve konular

Birincil konu
İran Dinleri > Diğer İran Dinleri ve Kültleri > İnanç ve Öğreti > Mazdekizm (MT-01-03)

Özet

Mazdek hareketi, Sâsânî Krallarından I. Kubad döneminde İran Coğrafyasında ortaya çıkmıştır. Siyasi, dini, sosyal ve ekonomik nedenlerle ortaya çıkan bu hareket kısa zamanda birçok insan tarafından benimsenmiştir. Mazdek hareketinin kurucusu Mazdek bin Bamdad'tır. Mazdek; kadın, mal ve servetin herkes tarafından ortaklaşa kullanılmasını savunmuş olup kendisinin peygamber olduğunu iddia ederek tarih sahnesine çıkmıştır. Mazdek'in öldürülmesinden sonra hareket; Hürremiyye, Bâbekiyye ve Mukannaiyye gibi isimler altında varlığını sürdürmeye devam etmiştir. Büyük Selçuklu'nun İran Coğrafyasına hâkim olmasıyla beraber bu hareketlerle karşı karşıya kalan Selçuklular bu hareketlerle mücadeleye girişmiştir. Nizâmülmülk, Siyasetnâme adlı eserinde Mazdek hareketinin ortaya çıkmasından Nûşirevân tarafından öldürülmesine, hareketin İran'da ortaya çıkardığı anarşiye ve diğer Mazdeki hareketlerden bahsetmektedir. Babası Kubad'ın aksine mevcut Mecûsî öğretisine bağlı olan Nûşirevân, Mazdek'in öğretilerinin sapkın olduğunu ve daha önce hiçbir toplumda görülmediğini öne sürerek onu öldürmüştür. Ana hatlarıyla bu çalışmanın amacı mevcut Mecûsî kroniklerini, ilk dönem İslâm kaynaklarını, Bizans kaynaklarını ve yakın dönem yerli, yabancı kaynakları tarayarak Nizâmülmülk'ün Siyâsetnâmesinde Mazdekî hareketlere olan bakış açısını ortaya ortaya koymaktır.