Katalog › Yüksek Lisans Tezi
Nizâmülmülk'ün Siyâsetnâmesinde Mazdek ve Mazdekî Hareketler
Bibliyografik künye
- Yıl
- 2026
- Üniversite / Enstitü
- Dicle Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Yer
- Diyarbakır
- Üniversite (tasnif kaydı)
- Dicle Ü.
- Enstitü
- Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Şehir
- Diyarbakır
- Araştırma yönü
- İnanç ve Öğreti
Tasnif ve konular
Birincil konu
İran Dinleri > Diğer İran Dinleri ve Kültleri > İnanç ve Öğreti > Mazdekizm (MT-01-03)
Özet
Mazdek hareketi, Sâsânî Krallarından I. Kubad döneminde İran Coğrafyasında ortaya çıkmıştır. Siyasi, dini, sosyal ve ekonomik nedenlerle ortaya çıkan bu hareket kısa zamanda birçok insan tarafından benimsenmiştir. Mazdek hareketinin kurucusu Mazdek bin Bamdad'tır. Mazdek; kadın, mal ve servetin herkes tarafından ortaklaşa kullanılmasını savunmuş olup kendisinin peygamber olduğunu iddia ederek tarih sahnesine çıkmıştır. Mazdek'in öldürülmesinden sonra hareket; Hürremiyye, Bâbekiyye ve Mukannaiyye gibi isimler altında varlığını sürdürmeye devam etmiştir. Büyük Selçuklu'nun İran Coğrafyasına hâkim olmasıyla beraber bu hareketlerle karşı karşıya kalan Selçuklular bu hareketlerle mücadeleye girişmiştir. Nizâmülmülk, Siyasetnâme adlı eserinde Mazdek hareketinin ortaya çıkmasından Nûşirevân tarafından öldürülmesine, hareketin İran'da ortaya çıkardığı anarşiye ve diğer Mazdeki hareketlerden bahsetmektedir. Babası Kubad'ın aksine mevcut Mecûsî öğretisine bağlı olan Nûşirevân, Mazdek'in öğretilerinin sapkın olduğunu ve daha önce hiçbir toplumda görülmediğini öne sürerek onu öldürmüştür. Ana hatlarıyla bu çalışmanın amacı mevcut Mecûsî kroniklerini, ilk dönem İslâm kaynaklarını, Bizans kaynaklarını ve yakın dönem yerli, yabancı kaynakları tarayarak Nizâmülmülk'ün Siyâsetnâmesinde Mazdekî hareketlere olan bakış açısını ortaya ortaya koymaktır.