Katalog › Makale
Makale
Eski Mezopotamya Uygarlıklarında Tanrı ve İnsan Arasında Yer Alan Çıkar İlişkisi
Bibliyografik künye
- Yıl
- 2026
Özet
Her toplum yaşadığı coğrafi, dinî ve kültürel yapı içerisinde kendisini ve çevresini gözlemlediği ölçüde yaratılış konusunda çeşitli görüşler ortaya koymuştur. Toplumların yaşadığı coğrafyanın yapısı ve çeşitli faktörlerin etkisi göz önünde bulundurulduğunda Mezopotamya’ da yaşayan uygarlıkların yaratılış konusuna bakış açısı ve buna bağlı olarak kutsalla iletişimi iki nehir arasındaki bereketli toprakları bağlamında ele alınmalıdır. Yaşadığı coğrafyada tabiat olaylarını ve nesneleri farklı yorumlayan Mezopotamya insanı, kendi algısını aşan durumlarda hayranlık ve korku duyduğu varlık ve nesneleri kutsallaştırmıştır. Bu kutsal varlıklar kozmik düzenin kurucusu; insanı yaratan, ondan belirli hizmetler bekleyen, onu cezalandıran, insanî özelliklere sahip ölümsüz varlıklar olarak tahayyül edilmiştir. Tylor’ın hediye/rüşvet teorisinin “ben veriyorum ki sen de ver” mantığına dayalı bu çıkar ilişkisinde; tahayyül edilen tanrıların çıkarı, insanın her konuda ona hizmet etmesi; insanın çıkarı ise kaderlerini belirleyen tanrıların öfkesinden korunmaktır. Bu makalede Tanrı- insan arasındaki bu ilişki, insanı belirli bir amaçla yarattığına inanılan tanrılar ve bu amacı gerçekleştirme sorumluluğunu taşıyan insanlar açısından ele alınmıştır. Sümer, Akad ve Babil uygarlıkları, ayrı ayrı ele alınmak yerine ortak kültürel özellikleri ekseninde birlikte ele alınmıştır. Bu çalışmanın amacı, Tylor’ın teorik çerçevesinden yola çıkarak, dinler tarihi disiplininin karşılaştırmalı yöntemi ve fenomenolojik yaklaşımı temelinde, Mezopotamya uygarlıklarının kutsalla olan ilişkisini antropolojik açıdan, onların kendi dünya görüşleri doğrultusunda ortaya koymaktır.