Katalog › Yüksek Lisans Tezi
Hikmet Tanyu’da Gök Tanrı İnancı Üzerine Karşılaştırmalı Bir İnceleme
Bibliyografik künye
- Yıl
- 2007
- Üniversite / Enstitü
- Erciyes Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Yer
- Kayseri
- Dil
- tr
- Sayfa
- 80
- Üniversite (tasnif kaydı)
- Erciyes Ü.
- Enstitü
- Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Şehir
- Kayseri
- Araştırma yönü
- İnanç ve Öğreti
Tasnif ve konular
Birincil konu
Türk Dinî Tarihi > Türk Dinî Tarihi ve Halk İnançları > Eski Türk Dini > Gök Tanrı (Tengri) inancı (TD-01-01)
Özet
Tezimiz, Türklerin eski inançları olan "Gök Tanrı İnancı" üzerine bir incelemedir. Konumuz, Gök Tanrı inancının Hikmet Tanyu'da (1918-11.02.1992) anlaşıldığı içerik ve kapsam üzerine kuruludur. Amacımız, Hikmet Tanyu'nun bakış açısı doğrultusunda Gök Tanrı inancının tezahür şekillerini ve bu tezahür şekilleri içindeki özgünlüğü ortaya çıkarmaktır. Konunun özgünlüğünü Hikmet Tanyu esas olmak üzere İbrahim Kafesoğlu ve Harun Güngör ekseninde vermeye çalıştık. Öncelikle göğün dinlerdeki yeri ve Türklerde gök anlayışını genel bir çerçeve olarak ele aldık. Sonra bir "din" olarak Gök Tanrı inancının vasıfları üzerinde durduk. Tartışmalı konular üzerinde araştırmacıların görüşlerini karşılaştırma konusu yaparken yer yer diğer dinlere de atıflarda bulunduk. Daha sonra da ilk kaynaklara inerek Gök Tanrı inancının menşeî ve saf şeklini bizzat "Gök Tanrı" kavramı üzerinden açıklarmaya çalıştık. Araştırmamız sonunda gördük ki, Gök Tanrı İnancı, özünde Tek Tanrılı bir inanç sistemidir. Eski Türk dini bu inanç etrafında şekillenmiş tamamen kendine özgü bir dindir. Gök Tanrı, bütün Türk topluluklarında dinin merkezinde yer almıştır. "Gök", geçmişte "ulu, yüce" anlamında "Tanrı"nın bir sıfatı olarak kullanılmıştır. "Tanrı" ise farklı şekillerde söylenerek günümüze kadar gelmiştir. Gök Tanrı'nın zamanla "deus otiosus" durumunu almasıyla ters orantılı olarak kutsallığın yaygınlık kazandığı, Gök Tanrı'nın yer yer başka isimler aldığı veya kişileştirildiği de söz konusudur. Ancak göğün ışığı ve rengi her zaman, kutsalın bir tezahürü olarak Gök Tanrı'nın özgün vasfına göndermede bulunmaktadır. Gök ve Tanrı terkip halinde somut ve soyutu bütünlemektedir. Gök Tanrı böylece "semavî, yüce, güçlü" gibi özelliklerle kendisini göstermektedir. Ezelî, ebedî, bir ve yaratıcı olmakla Tek Tanrılık vasfına sahiptir.