Katalog › Makale
Hıristiyanlığın Tanıtımı, Yorumu ve Kurumsallaşmasında Sembollerin Yeri
Bibliyografik künye
- Yıl
- 2000
- Yayın yeri
- Selçuk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi
- Sayfa
- ss. 181-199
- Cilt
- sy. 10
Özet
\"Sembol, açıklamamızın ifade biçimidir.\" “Duygularla algılanamayan şeyleri, algılanabilir bir hale getiren somut şeylere veya işaretlere sembol denir.” Obje ve objeleri simgeleyen bir işaret olarak sembol, dini fikirler ve dini fenomenlerle olan bir birlik ve benzeyişlerinden dolayı bu dini fikir ve fenomenleri düşünmek ve dünyada görülmeyen şeyleri anlatmak için kullanılır. Gustaw Menshing'e göre herşey sembol olabilir, ama hiçbir şey kendiliğinden sembol olamaz. Sembol, bir insanın yahut bir cemiyetin tesis ettiği bir şeydir. Her sembolün iki unsuru vardır ki, onlardan biri; sembolleştirilen veya sembol olarak kabul edilen madde, ötekisi de bu maddenin temsil ettiği manevi hakikattir. Menshing, her sembolün dile getirdiği bir hakikatin olduğunu söyleyerek, sembolün, temsil ettiği hakikat ile karıştırılmaması gerektiğini ısrarla belirtmektedir. Dini sembole gelince; Dini semboller, dini aksiyonlar hatta dini duygularla da ilgilidir. Dini semboller, çok daha kompleks gerçekleri, dolaylı yollardan anlatarak kesin olarak tanımlanmasına rehberlik eder. Yine dini semboller, bizim bazı olayları bir kalıp içerisine sokmamızı ve onu gördüğümüzde o olayı hatırlamamızı sağlar. Mesela Hıristiyanlar için haç, bu çeşit bir semboldür. Herhangi bir objenin dini önemi; varoluş düzeninde en üstün olarak itibar ettiği realiteye gösterdiği fonksiyondur. Yani aşkın olan varlığa karşı, insanda bir saygı ve sevgi uyandıran, itaati hatırlatan herhangi bir şey dini sembol olarak kabul edilir. Dini hayatta sembollerin kullanımının reddedilmesini önlemek için, sembollerin seçiminin iyi yapılması gerekir. Mesela, sembollerin Allah'ın tabiatını temsil etmek için değil de O'nun tabiatının yorumlanması için kullanılabileceği hatırlanmalı ve hatırlatılmalıdır. Din açısından bakıldığında bir sembolün dini olup olmadığını belirlemenin, bizatihi sembollerin araştırılmasıyla elde edilmesi pek mümkün görünmemektedir. Öyle anlaşılıyor ki, bir sembol ün dini olup olmadığı, sembolün fonksiyonu ve kullanılışına bağlıdır. Dini sembollerin önemli bir özelliği; dini sembolleri başka sembollerle değiştirmek mümkün olmadığı gibi, bilimsel eleştirilerle ortadan kaldırmak da imkansızdır. Dini sembollerin diğer bir özelliği ise şudur ki, dini semboller basit bir haberleşme vasıtası değildirler. Onlar duygu ile yüklüdürler, onların hissi ve akli tarafları vardır. Dini sembollerde kamil olmaya yönelik bir düşünce vardır. Hıristiyanlığın tanınması, yorumlanması ve kurumlaşmasında da semboller önemli derecede katkı sağlamıştır. Bu semboller Hıristiyanlık tarihinde belli bir sürecin sonunda ortaya çıkmış, daha önceleri ifade ettiği manalar değişerek artık Hıristiyanlıkla özdeşleşmiş ve Hıristiyanlığı hatırlatan, açıklayan unsurlar olmuştur. Hıristiyanlık'ta sembollerin yaygın bir şekilde kullanılmasının ve gelişmesinin iki önemli sebebi vardır. Birincisi, zulüm ve baskı döneminde Hıristiyanların bazı gerçekleri düşmanlarından gizlemek için bazı kısaltmalar ve resimleri kullanmasıdır. Latin haçı elbette, çarmıh olayına işaret ediyordu ki, sonradan Hıristiyanlığı sembolize etmeye başlamıştır. Teslis ise eşkenar üçgenle ifade edilmiştir. İkinci sebep ise ilk Hıristiyanlığa girenler okuma ve yazma bilmiyorlardı. Bu yüzden Tanrı'nın bilinmesi ve Hz. İsa'nın tanınması için semboller yaygın olarak kullanılmıştır.