Katalog › Yüksek Lisans Tezi
XIX. Yüzyılda Osmanlı Coğrafyasındaki Misyonerlik Faaliyetlerine Karşı Kaleme Alınan Bir Reddiye Örneği Olarak Giritli Sırrı Paşa'nın 'Nûrü'l-Hüdâ Li-Meni'stehdâ' Adlı Eseri
Bibliyografik künye
- Yıl
- 2024
- Üniversite / Enstitü
- İstanbul Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Yer
- İstanbul
- Üniversite (tasnif kaydı)
- İstanbul Ü.
- Enstitü
- Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Şehir
- İstanbul
- Araştırma yönü
- Genel / çok yönlü
Tasnif ve konular
Birincil konu
Karşılaştırmalı ve İlişkisel Çalışmalar > Karşılaştırmalı ve İlişkisel Çalışmalar > Polemik, Diyalog ve Din Değiştirme > Reddiye ve polemik literatürü > Müslüman reddiyeleri (KI-05-01-a)
İlgili gelenekler
Özet
XIX. yüzyıl Osmanlı bürokratlarından Giritli Sırrı Paşa'nın Nûrü'l-hüdâ li-meni'stehdâ isimli reddiyesini konu edinen bu çalışma; Girîdî'nin Hıristiyanlık hakkındaki görüş ve eleştirileri üzerinde durmaktadır. Klasik dönemde Müslüman âlimler tarafından yazılmış müstakil reddiye eserler olmakla birlikte 1800'lerden itibaren reddiye eserlerinin yazımının önemli ölçüde arttığı görülmektedir. Bu artışın başlıca sebepleri İslam'a karşı oryantalist söylemlerin artması ve beraberinde tüm dünyaya yayılan misyoner teşkilatların sınır tanımayan faaliyetleridir. Bu bağlamda son dönem Osmanlı âlimleri arasında Hıristiyanlığa karşı müstakil reddiye yazımı artmış, eserlerin büyük kısmı Türkçe ve sade bir dille kaleme alınmıştır. Çalışmamızın girişinde Sırrı Girîdî'nin hayatı, ailesi, memuriyet görevleri, ilmi kişiliği ve eserleri hakkında bilgi verilmiş, reddiyesinde kullandığı yöntem ve kaynaklar değerlendirilmiştir. Birinci bölümde XIX. yüzyıl Osmanlı coğrafyasındaki ve özel olarak Diyarbakır Vilayetindeki misyonerlik faaliyetlerine değinilmiştir. Buna ek olarak reddiye türündeki diğer Türkçe eserler hakkında bilgi verilerek Sırrı Paşa'nın reddiyeler içerisindeki yerinin daha iyi anlaşılması hedeflenmiştir. İkinci bölümde Nûrü'l-hüdâ'da ele alınan Hıristiyanlık eleştirileri, müellifin takip ettiği metot ve kullandığı kaynaklar değerlendirilmiştir. Araştırmanın sonucunda eserde Hıristiyan ilim adamları tarafından telif edilen gerek teolojik gerek tarihsel nitelikteki eserlere öncelik verildiği görülmektedir. Bunun yanı sıra diğer reddiye yazarlarının eserlerinden ve kelam kitaplarından faydalanılmıştır. Gelenekteki reddiye eserlerine benzer bilgiler içermekle birlikte eserin sistematik olması, erken dönem Hıristiyanlık tarihine dair detaylı bilgiler vermesi ve derin kelamî açıklamalar yerine net ve öz bilgiler içermesi eseri alanında önemli bir konuma yerleştirmektedir. Girîdî'nin yerli Hıristiyan halkın temsilcilerinden biri olan Diyarbakır Keldânî Başpiskoposu Abdi Yesû' Efendi ile aralarında geçen münazaraya yer vermesi ise eserin orijinalliğini artıran bir diğer yönüdür.
Aynı konudaki diğer tezler
Ahmed Midhat Efendi'nin Eserlerinde Müslüman-Hıristiyan Tartışma Konuları · 2023
Rahmetullah el-Hindî'nin eserlerinde teslis inancının eleştirisi · 2019
Karâfî ve Edilletü'l-Vahdâniyye Fi'r-redd ʿAle'n-Nasrâniyye adlı eseri · 2019
Abdülhak el-İslâmî'nin el-Husâmu'l-Memdûd fi'r-Redd ale'l-Yehûd İsimli Reddiyesinin Analizi · 2016
Samuel b. Yahya el-Mağribî, İfhâmu'l-Yehûd adlı eseri ve reddiye geleneğindeki yeri · 2014