Dinler TarihiVeritabanı
Menü

Katalog › Yüksek Lisans Tezi

Yüksek Lisans Tezi

XIX. Yüzyılda Osmanlı Coğrafyasındaki Misyonerlik Faaliyetlerine Karşı Kaleme Alınan Bir Reddiye Örneği Olarak Giritli Sırrı Paşa'nın 'Nûrü'l-Hüdâ Li-Meni'stehdâ' Adlı Eseri

Bibliyografik künye

Yıl
2024
Üniversite / Enstitü
İstanbul Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü
Yer
İstanbul
Üniversite (tasnif kaydı)
İstanbul Ü.
Enstitü
Sosyal Bilimler Enstitüsü
Şehir
İstanbul
Araştırma yönü
Genel / çok yönlü

Tasnif ve konular

Birincil konu
Karşılaştırmalı ve İlişkisel Çalışmalar > Karşılaştırmalı ve İlişkisel Çalışmalar > Polemik, Diyalog ve Din Değiştirme > Reddiye ve polemik literatürü > Müslüman reddiyeleri (KI-05-01-a)

İlgili gelenekler

Özet

XIX. yüzyıl Osmanlı bürokratlarından Giritli Sırrı Paşa'nın Nûrü'l-hüdâ li-meni'stehdâ isimli reddiyesini konu edinen bu çalışma; Girîdî'nin Hıristiyanlık hakkındaki görüş ve eleştirileri üzerinde durmaktadır. Klasik dönemde Müslüman âlimler tarafından yazılmış müstakil reddiye eserler olmakla birlikte 1800'lerden itibaren reddiye eserlerinin yazımının önemli ölçüde arttığı görülmektedir. Bu artışın başlıca sebepleri İslam'a karşı oryantalist söylemlerin artması ve beraberinde tüm dünyaya yayılan misyoner teşkilatların sınır tanımayan faaliyetleridir. Bu bağlamda son dönem Osmanlı âlimleri arasında Hıristiyanlığa karşı müstakil reddiye yazımı artmış, eserlerin büyük kısmı Türkçe ve sade bir dille kaleme alınmıştır. Çalışmamızın girişinde Sırrı Girîdî'nin hayatı, ailesi, memuriyet görevleri, ilmi kişiliği ve eserleri hakkında bilgi verilmiş, reddiyesinde kullandığı yöntem ve kaynaklar değerlendirilmiştir. Birinci bölümde XIX. yüzyıl Osmanlı coğrafyasındaki ve özel olarak Diyarbakır Vilayetindeki misyonerlik faaliyetlerine değinilmiştir. Buna ek olarak reddiye türündeki diğer Türkçe eserler hakkında bilgi verilerek Sırrı Paşa'nın reddiyeler içerisindeki yerinin daha iyi anlaşılması hedeflenmiştir. İkinci bölümde Nûrü'l-hüdâ'da ele alınan Hıristiyanlık eleştirileri, müellifin takip ettiği metot ve kullandığı kaynaklar değerlendirilmiştir. Araştırmanın sonucunda eserde Hıristiyan ilim adamları tarafından telif edilen gerek teolojik gerek tarihsel nitelikteki eserlere öncelik verildiği görülmektedir. Bunun yanı sıra diğer reddiye yazarlarının eserlerinden ve kelam kitaplarından faydalanılmıştır. Gelenekteki reddiye eserlerine benzer bilgiler içermekle birlikte eserin sistematik olması, erken dönem Hıristiyanlık tarihine dair detaylı bilgiler vermesi ve derin kelamî açıklamalar yerine net ve öz bilgiler içermesi eseri alanında önemli bir konuma yerleştirmektedir. Girîdî'nin yerli Hıristiyan halkın temsilcilerinden biri olan Diyarbakır Keldânî Başpiskoposu Abdi Yesû' Efendi ile aralarında geçen münazaraya yer vermesi ise eserin orijinalliğini artıran bir diğer yönüdür.

Aynı konudaki diğer tezler

Seyyid Hasan Sabri Efendi'nin Meryem Ana Hutbelerine Reddiye: Îkâzu'l-Mü'minîn fî Reddi's-Salîbîn Eserinin Günümüz Türkçesine Çevirisi ve Dinler Tarihi Açısından Tahlili · 2024

Ahmed Midhat'ın 'Müdâfa'a 3: Hıristiyanlığın Mâzîsi, Hâli, İstikbâli' Adlı Eserinin Dinler Tarihi Açısından Değerlendirilmesi · 2023

Ahmed Midhat Efendi'nin Eserlerinde Müslüman-Hıristiyan Tartışma Konuları · 2023

Muhammed Kasım Nanautavi ( ö.1880) Örneğinde Hindular, Hristiyanlar ve Müslümanlar Arasında Yaşanan Dini Tartışmalar · 2023

Rahmetullah el-Hindî'nin eserlerinde teslis inancının eleştirisi · 2019

Karâfî ve Edilletü'l-Vahdâniyye Fi'r-redd ʿAle'n-Nasrâniyye adlı eseri · 2019

Numan El-Alusi'nin El-Cevabü'l Fesih Adlı Eserinde Abdülmesih El-Kindi'nin Teslis İle İlgili Görüşlerine Yönelttiği Eleştiriler · 2019

19. Yüzyılda Hindistan'da Müslümanlar ve Hıristiyanlar arasındaki dini tartışmalar (İzharü'l-hak örneği) · 2017

Abdülhak el-İslâmî'nin el-Husâmu'l-Memdûd fi'r-Redd ale'l-Yehûd İsimli Reddiyesinin Analizi · 2016

Samuel b. Yahya el-Mağribî, İfhâmu'l-Yehûd adlı eseri ve reddiye geleneğindeki yeri · 2014